‹ powrót

Historia

" Uzdrowisko Cieplice" Sp. z o.o. kontynuuje wielowiekową tradycję wykorzystania naturalnych surowców do terapii. Leczenie balneologiczne prowadzone jest nieprzerwanie od 1281 r., tym samym cieplicki kurort jest najstarszym uzdrowiskiem w Polsce.

historia Bad Warmbrunn

Pośrodku rozległego

, płaskiego niczym stół obniżenia, u stóp majestatycznych Karkonoszy, skąpane w zieleni, ponad którą sterczą jedynie wieże kościołów i czerwony dach pałacu, znajdują się zabudowania Cieplic. Okoliczności powstania Cieplic skryte są w mrokach przeszłości. Legenda opowiada jednak, że wzięły one początek od dworku myśliwskiego wzniesionego przy źródłach, których woda uzdrowiła jelenia zranionego  przez księcia Śląskiego Bolesława Wysokiego podczas polowania. Od ćwierć wieku Cieplice stanowią część Jeleniej Góry. Wcześniej były one oddzielną miejscowością, której poświadczone historycznie początki sięgają  II połowy XIII w. Już wtedy znane były tutejsze ciepłe źródła. Od nich też  miejscowość wzięła nazwę zarówno w języku niemieckim – Bad Warmbrunn (Villa Warmbrona 1288 r.), łacińskim – Callidus fons (1281r.) jak i polskim –  Cheplewode (1318 r.).

historia Bad Warmbrunn

O ścisłym związku

miejscowości z ciepłymi źródłami świadczy nawet najstarszy zachowany dokument, który ich dotyczy. W 1281 r.  książę lwówecki Bernard podarował zakonowi Joannitów ze Strzegomia  tutejsze źródła i okolicę. Joannici to zakon opiekujący się chorymi, prowadzący szpitale. W pobliskiej wsi Malinnik (dziś część Cieplic ciągnąca się wzdłuż Kamiennej i Wrzosówki) wznieśli oni w 1288 r. gościniec dla chorych. Nie są znane okoliczności odejścia Joannitów z Cieplic. Ich nowym właścicielem w II połowie XIV w., kiedy cały Śląsk  należał już do Korony Czeskiej, został Gotsche Schoff, rycerz na usługach księcia Bolka II Świdnicko – Jaworskiego. W rękach jego potomków,  Schaffgotschów, miejscowość pozostawała przez następne stulecia. Protoplasta tego znakomitego rodu w 1403 r. oddał jedno z dwóch znanych w  owym czasie źródeł cystersom sprowadzonym tu z Krzeszowa. Od tej pory  zarówno Schaffgotschowie jak i zakonnicy prowadzili tu działalność leczniczą. Już w XVI w. do Cieplickiego Zdroju licznie przybywali  kuracjusze z całej Rzeszy a nawet z Polski. Wraz z Królestwem Czeskim w  1526 r. Cieplice weszły w skład monarchii habsburskiej. W 1569 r. medyk  Caspar Hoffmann zbadał i opisał tutejsze wody termalne. Po nim, w 1607 r., uczynił to Caspar Schwenkfeldt, wybitny przyrodnik, lekarz miejski z Jeleniej Góry.

historia Bad Warmbrunn

Wojna trzydziestoletnia

z pewnością zahamowała dalszy rozwój uzdrowiska, choć nie zachowało się wiele informacji z tamtych czasów. Druga połowa XVII w. to okres częstych kuracji znakomitych  osobistości z Polski, co związane jest zapewne z „ambasadorowaniem”  Christopha Leopolda Schaffgotscha na dworze polskim. Jego gośćmi byli  m. in. kanclerz    wielki litewski Albrycht Stanisław Radziwiłł (1653), kasztelan wieluński Zygmunt  Radziwiłł (1677) i prymas Michał Radziejowski (1692). Najznakomitszym gościem w Cieplicach była królowa polska Marysieńka Sobieska, która bawiła tu z  licznym dworem w 1687 r. Jej wizyta na długo zapadła w pamięć Ciepliczanom. W XVII i XVIII w. kurort słynął także ze szlifierni szkła. Od 1741 r. Cieplice znalazły się w granicach państwa pruskiego. Przełom wieków XVIII  i XIX przyniósł wizyty wielu znakomitych gości. Byli wśród nich Johann  Wolfgang Goethe (1790), król pruski Fryderyk Wilhelm III z żoną (1800), John Quincy Adams późniejszy prezydent USA (1800), Hugo Kołłątaj (1792 i  1808), Józef Wybicki (1802) oraz Izabella Czartoryska (1816). Po  sekularyzacji dóbr cystersów Schaffgotschowie nabyli w 1812 r. zdrój  klasztorny. W ten sposób w ich rękach znalazło się całe uzdrowisko. Od II  połowy XIX w. wielką atrakcją Cieplic stały się zbiory Schaffgotschów.  Należały do nich m. in.: biblioteka, zbrojownia oraz kolekcje etnograficzna   i mineralogiczna.

historia Bad Warmbrunn

Największą sławą

cieszył się jednak gabinet ornitologiczny uchodzący za największą prywatną kolekcję w Europie. W owym czasie z Cieplicami związanych było kilku wybitnych ornitologów: Ernst  Luks oraz jego wychowankowie – Otto Finsch (późniejszy podróżnik i kolonizator Papui Nowej Gwinei) oraz Georg Martini (twórca zbiorów ornitologicznych Schaffgotschów). Również w połowie XIX w. do cieplickich wód przyjeżdżały wybitne persony: literaci Karl von Holtei i E.T.A. Hoffmann czy malarz Caspar David Friedrich, spośród Polaków zaś Wincenty  Pol i Kornel Ujejski (1847). Od połowy XIX w. rozrastał się w Cieplicach  początkowo warsztat naprawy a potem fabryka maszyn papierniczych Eugena Füllnera. W 1902 r. założono tu znakomitą szkołę snycerską.

historia Bad Warmbrunn

W całym regionie

Cieplice słynęły także z dorocznego jarmarku zwanego "Tallsackmarkt", podczas którego sprzedawano znakomite pierniki. Na krótko przed II wojną światową podkarkonoski kurort uzyskał prawa miejskie, którymi cieszył się do 1975 r., kiedy przyłączono go do Jeleniej Góry.  Sama wojna nie spowodowała zniszczeń w mieście. Po wojnie rozproszono kolekcję Schaffgotschów a uzdrowisko stopniowo traciło dawną renomę. Na szczęście w ostatnich latach Cieplice zaczęły powoli odzyskiwać należną im pozycję. Dzięki licznym inwestycjom miasta jak i spółki "Uzdrowisko Cieplice"  kuracjusze mają do dyspozycji nowoczesną bazę zabiegową a cieplicka starówka odzyskała swój dawny blask. Rok 2008 ma przynieść oczekiwany od lat przełom – w Cieplicach ma rozpocząć się budowa dużego kompleksu basenów termalnych, z których w przyszłości będą korzystać zarówno kuracjusze jak i mieszkańcy Jeleniej Góry. Wydaje się, że tak jak dawniej, dobrobyt Cieplic związany jest z ich źródłami.

 

Polska Grupa Uzdrowisk Polska Grupa Uzdrowisk